سفر به سمنان با رویکردگردشگری

سفر پاییزی انجمن در میانه مهرماه به استان سمنان انجام شد. این سفر که در آستانه برگزاری همایش کارآفرینی زنان در حوزه “گردشگری” با این رویکرد برنامه ریزی شده بود با همراهی تعدادی از اعضا با کسب رضایت کامل آنان انجام شد. استان سمنان هفتمین استان پهناور کشور، از مراکز قابل توجه صنایع دستی و از قطب های صنعتی کشور است. در این استان انواع صنایع دستی نظیر قالی بافی، گلیم بافی، نمدمالی، سرامیک و سفال سازی و …. وجود دارد. اعضای انجمن در این سفر سه روزه موفق شدند علاوه بر بازدید از واحدهای کارآفرینی اجتماعی و کشاورزی، با بخشی از صنایع دستی این استان و نیز جاذبه های گردشگری آن آشنا شوند.

---

بازدید از کسب و کارهای زنان سمنانی

گروه ارتباطات انجمن طی رایزنی هایی که با دستگاه های مرتبط با اشتغال و کارآفرینی زنان در استان (ازجمله اداره کل امور بانوان استان و نیز اداره کار و جهاد کشاورزی و اتاق بازرگانی استان )داشت، موفق شد با همکاری جهاد کشاورزی و استانداری سمنان چند واحد کسب و کار را در حوزه کشاورزی، اجتماعی و صنایع دستی شناسایی کرده در روز اول سفر و در بدو ورود به استان از آن ها بازدید به عمل آورد.

شرکت سهامی خاص ره پویان سبز بکر

اولین برنامه بازدید گروه از یک واحد تولید ورمی کمپوست در نزدیکی شهرستان سمنان بود. خانم سکینه رنجبری، مدیرعامل شرکت کارش را با تولید ورمی کمپوست در یک جعبه آغازکرد واینک پس از ۸ سال فعالیت او درزمینی به مسافت ۵ هکتار زمین افزایش پیدا کرده است. کاری که به همراهی همسرش و علیرغم مخالفت سایر بستگان و دوستان مبنی بر توجیه اقتصادی نداشتن طرح، آغاز شد. وی با همکاری همسرش و با همراهی تعدادی از همکارانش در این شرکت، دامنه فعالیت خود را با کشت پسته، انار و زعفران توسعه داده است.

خانم رنجبری می گوید: در این استان تقریباً هرچیزی را می شود کاشت اماترس و نگرانی باعث می شود که زنان کاری را شروع نکنند. به عقیده وی چون زنان دست خالی هستند اگرخانواده یا یک تشکل و نهاد آنها را حمایت کند، می توانند موفق شوند. در این بازدید خانم نجاتی از دوستان و سهامداران این مجموعه نیز حضور داشت. این برنامه با پذیرایی گرم میزبانان وارائه نشریات تخصصی انجمن به ایشان پایان یافت.

بازدید بعدی از یک واحد تولید محصولات کشاورزی ارگانیک بود.

کشاورزی و تولید محصولات ارگانیک”سبزین کام”

خانم مرضیه کوبایی و آقای ذوالفقاری، زوج همراه و علاقمند به کار کشاورزی ۲۰ سال است در این زمینه فعالیت دارند و بطور رسمی ۵ سال است که گلخانه دارند وسبزی ارگانیک بدون استفاده از سم وکودشیمیایی تولید می کنند و درعین حال به کشت انار هم می پردازند. این زوج تلاشگر ساکن سمنان هستند و ۲۴ هکتار زمین را با دو نیروی کار ثابت اداره می کنند. . آقای ذوالفقاری در لابلای صحبت هایش خبر تلخی می دهد: کمبود آب شاید باعث شود که فقط تا آخر سال بتوانند به کار ادامه دهند. وی می گوید با استفاده از آبیاری ازطریق کاشت لوله در عمق ۴۰ سانتی زیر زمین می توان ۳۰% صرفه جویی در مصرف آب داشت.  چراکه راندمان آبیاری در ایران کم و معادل ۳۰% است. وی همراه با همسرش که تحصیلکرده رشته کشاورزی است در حوزه های مربوط به کشاورزی مطالعه می کند. این واحد روش ها و اطلاعات بدست آمده را بررسی و بعد اجرا می کند. آقای ذوالفقاری می گوید: در کشاورزی علف هرز زیاد است و علف کش ارگانیک استفاده نمی شود. کشاورزها مجبورند با کارگر علفها را بکنند یا از آفت کشهای شیمیایی استفاده کنند که اولی اتلاف وقت و هزینه است و دومی موجب آلودگی.

این زوج کارآفرین محصولات خود را به طور مستقیم در فروشگاهی که در مرکز شهر سمنان قرار دارد عرضه می کنند.

مرکز توانبخشی حرفه ای فردای روشن

حضور درمرکز توانبخشی حرفه ای فردای روشن با مدیریت خانم شریعت پناهی برنامه بعدی گروه است.

خانم شريعت پناهى  ٣٠ سال سابقه کار در بهزیستی دارد . وی اولین مرکز توان بخشی در سطح استان را كه به صورت غیر دولتی به دختران معلول ذهنى آموزش می دهد در سال ۱۳۷۹ ایجاد کرد. جهت راه اندازى اين مركز مالكين به ایشان خانه اجاره نمیدادند لذا اجبارا” با اجاره نشینی از خانه خود به این منظور استفاده کرد.

در اين مركز به دختران ١٤ تا ٤٠ سال با ضريب هوشى ٣٥ تا ٧٥ آموزش داده مى شود. در بهزيستى پس از ٥ سال اين افراد بايد ترخيص مى شدند و ادامه كار و زندگى در محيط خانه برايشان سخت بود اين مركز با آموزش به اين دختران فرصت يادگيرى و فروش محصولات را مى داد. با دعوت مسولان از تهران با طرح تشكيل كارگاههاى آموزشى بصورت پايلوت موافقت و اجرا شد که درحال حاضردر كل ايران اجرا مى شود. ساختمان سه طبقه ای که در حال حاضر مرکز فردای روشن در آن فعالیت دارد، در سال ٧٧ به هزينه شخصى ايشان ساخته شده است.

بخشهای مختلف حصیربافی، بافتنی، خیاطی، سازمان­دهی ذهنی، توان بخشی (گفتار درمانی، کاردرمانی) کلاس های متفرقه (تاتر درمانی، نقاشی، کاردستی، ورزش، زبان انگلیسی، سرود، ضرب، موسيقى ، كامپيوتر و مهارتهای زندگی) در اين مركز داير است. لازم به ذکر است ايشان کارآفرین برتر کشوری در سال ٨٨  است شرکت کنندگان در این بازدید با خرید از تولیدات مددجویان این مرکز، از فعالیت های اجتماعی و خیرخواهانه خانم شریعت پناهی وهمکارانش حمایت کردند.

طراحی و ساخت نقش برجسته های سفالین (آرتا)

بعد از صرف نهار خانم طاهریان کارآفرین باسابقه سمنانی در کارگاه خود میزبان زنان کارآفرین وصاحب کسب و کار بود تا در فضای تاریخی و فرهنگی بخشی از آثارهنری خویش را عرضه کند.

خانم طاهریان  ٢٠  سال سابقه فعالیت هنری در تولید کاشی های نقش برجسته  سفال دارد. ایشان كارش را از خانه و از زدن نقش برجسته بر یک کوزه گلی شروع کرد.وی  به صورت اتفاقی با فردی برخورد کرد که در شهرک غرب مغازه داشت و پشنهاد فروش و عرضه اين محصولات در آنجا كليد خورد. با قالب سازی، تولید انبوه را شروع کرد. در سال ٧٦ اولین  کارگاه  را احداث کرد. وام گرفت و كوره برقى خريد و نکته قابل توجه این است که وی كليه مراحل کار را خود انجام می داد.  اين مراحل شامل طراحی ، پیاده شدن روی کاشی گلی یا قطعات گچ يا مدل سازی اولیه، خشك کردن و پرداخت كار است. درحال حاضر کارگاه خانم طاهریان در يك آب انبار قديمى كه ٧٠ سال قدمت دارد (احمد توکلی)  واقع است.

شاهرود- بسطام- خرقان

همانطور که در مقدمه اشاره شد این سفر با رویکرد گردشگری همزمان با جشنواره گردشگری در روستای قلعه بالای بیارجمند تدارک دیده شده بود بنابراین پس از پایان بازدیدها، گروه عازم شهرستان شاهرود شد و با استقبال آقای باقری از شهروندان متعهد و با فرهنگ بیارجمندی و با همراهی ایشان به قصد زیارت آرامگاه عارف نامی با “یزید بسطامی” راهی “بسطام” شدند و پس از آن با حضور در”خرقان” آرامگاه “ابوسعیدخرقانی” را زیارت کردند و با صرف شام در شهرستان شاهرود برای اقامت شامگاهی در مهمانسرای شهرداری بیارجمند وارد این شهرستان شدند.

بازدید از جاذبه های تاریخی بیارجمند

بخش بیارجمند ۱۷۵۰۰ کیلومتر وسعت دارد و به علت تنوع گیاهی و جانوری(زاغ بور- ویژه ایران) در استان از جایگاه خاصی برخوردار است.

برنامه روز دوم

روز دوم سفر کارآفرینان با بازدید”اداره دخانیات” ساختمانی ۹۰ ساله، مربوط به دوره ی پهلوی اول واقع در خیابان اصلی بیارجمند، با حضور معاون گردشگری شهرستان شاهرود آغاز شد. این ساختمان بزرگترین انبار دخانیات استان خراسان بوده، دولت دخانیات را از کشاورزان خریداری و در این انبار، ذخیره می کرده است برای اولین بار درب پشت بام این ساختمان با سقف گنبدی شکلش به روی گردشگران و جمعی از بانوان کارآفرین گشوده شد.

سپس بانوان کارآفرین به بازدید از یخچال قدیمی این منطقه پرداختند، یخچال بیارجمند سالهای سال یخ مورد نیاز فصل گرم را برای مردم تامین می کرده است. در فصل سرما آب کاریز را روانه این یخچال می کرده اند و منتظر می شده اند تا یخ بزند و پس از یخ زدن مقدار دیگری آب را اضافه می کرده اند. اگر به یکباره آب را وارد گودال یخچال می کردند با یخ زدن روی آن دیگر امکان یخ زدن لایه زیرین وجود نداشت چرا که یخ خود بصورت یک لایه عایق حرارت کار می کند. این یخچال پس از مرمت کامل به منطقه ای برای گردشگران شهرستان بیارجمند تبدیل شده است.

پس از بازدید از مناطق گردشگری بیارجمند، اعضای گروه به گردشگران روستای “قلعه بالا” از توابع بیارجمند پیوستند تا در افتتاحیه جشنواره ی “زاغ بور” شرکت کنند. این جشنواره برای پنجمین سال پیاپی با هدف آشنايي گردشگران با قابليت هاي گردشگري طبيعي از جمله “پرنده نگري” در بخش بیارجمند شهرستان شاهرود و با همکاري اداره پارک ملی توران با حضور مهندس حسنی رئیس اداره میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری شاهرود، و جمعی از گردشگران از استان های تهران، گلستان، اهالی سمنان و شاهرودو اهالی روستا و جمعی از بانوان کارآفرین برگزار شد.

پس از خیر مقدم دهیار قلعه بالا مردم روستا با اجرای موسیقی و رقص محلی(چوب بازی) آواهای سرکویری، عرضه سوغات و چای آتشی، آش محلی “دنو” و نان محلی به استقبال گردشگران رفتند و سپس گردشگران به بازدید از روستا، کوچه باغ ها، خانه های محلی، کسب و کارهای بانوان روستایی، کشاورزی و دامداری، نورخانه و …..  پرداختند، و از غرفه های صنایع دستی گلیم بافی، گلدوزی، سوزن‌دوزی و پارچه‌بافی قلعه‌بالا بازدید و از آن ها خرید کردند.

دیدار با زنان تلاشگر و سخت کوش روستای قلعه بالا

خاله زهرا هنرمند ٧٠ ساله بافنده روستا و داراى ٥ فرزند مى باشد كه همگى در سمنان و تهران ساكن مى باشند. او به تنهايى در خانه اى كوچك با بز و اردكش زندگى مى كند. زمينى دارد كه با فروش محصولات آن از پس هزينه هاى خود بر ميايد. او كه در سال ٥٧ همسرش را از دست داده دلش را به صدای یکنواخت دستگاه چوبین پارچه بافی اش خوش مى كند كه در گوشه اتاقش قرار دارد.

خانم عجمی که در این جشنواره اقدام به تشکیل غرفه صنایع دستی کرده علاوه بر این فعالیت ها در کار کشاورزی، دامپروری و عرضه محصولات در یک فروشگاه روستایی با همسرش همراه است.

 عفت خانم هنرمند ديگرى از اين روستا است كه از دختر خاله خود نحوه بافت قالى ديوارى را ياد گرفته و با برپايى دار قالى در يكى از اتاقهاى محل سكونت خودش به هنرنمايى مى پردازد. كار بافت را در اوقات فراغت انجام مى دهد و از بازى رنگ و نقش كه با هنر دستانش خلق مى شود احساس غرور مى كند

 منير خانم بازنشسته ميراث فرهنگى است كه پس از بازنشسته شدن خانه اى را خريدارى كرده و با تزئينات سنتى دست دوز استان، خانه را با کاربری اقامتگاه روستایی تجهیز کرده است.

بعد ازظهر روز دوم بانوان کارآفرین رهسپار پارک ملی توران شدند و از “دلبر” یوزپلنگ ۴ ساله ی ایرانی، و نیز “گورخرهای نژاد ایرانی” بازدید کردند. در پایان، راهی روستای “گیور” شدند تا در کوچه باغ های آن استراحت کنند و با نان و آش محلی و چای مورد پذیرایی گرم اهالی روستا قرار گیرند.

بیتوته در اقامتگاه های روستایی از قسمت های قابل توجه این برنامه گردشگری بود که با استقبال مواجه شد و شبانگاه میهمانان با پذیرایی گرم اهالی مهربان روستا در کنار آتش شبی به یادماندنی را گذراندند. رصد ماه نیز از دیگر برنامه های قابل توجه بود که در شب دوم سفر در روستای قلعه بالا انجام شد.

برنامه روز سوم

روز سوم سفر به بازدید از روستای احمدآباد و ماشین سواری و شترسواری درمیان رمل گذشت و مسافران کارآفرین به دلیل فرصت محدود خود نتوانستند با ادامه برنامه های گردشگری همراه باشند و بازگشت به شاهرود و تهران پس از مراسم اهدای هدایا و تقدیر از میزبانان خونگرم بیارجمندی همراه با گرفتن عکس های یادگاری، پایانی خوش بر این سفر خاطره انگیز بود.